Haber Detayı
07 Ağustos 2019 - Çarşamba 14:57
 
Kayısı Anavatanına Gitti Dikkat!
Malatya Turgut Özal Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof Dr. Murat Asma; "Dünyada en kaliteli kayısı üreten şehir Malatya'dır. Malatya'da da birçok yerde üretim yapılıyor ama bunu çok rahatlıkla söyleyebilirim, Akçadağ, Darende ve Kale'deki üretim hakikaten kalite olarak çok ekstra düzeyde. Ama şunu da söylemek zorundayım, özellikle son 5 yılda Malatya'daki Hacihalil ve kaba kayısı aşıları Afganistan, Pakistan, Özbekistan'a götürüldü. Malatya kayısıları çok kaliteli ama kayısının anavatanı Özbekistan ve orta Asya'dır" dedi.
Video Haber Haberi
Kayısı Anavatanına Gitti Dikkat!

Akçadağ'da tarım ürünleri ile ilgili bir panele katılan Malatya Turgut Özal Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof Dr. Murat Asma, kuru ve yaş kayısı üretimi için gelecekte yaşanacak olan sıkıntıların sinyalini verdi. Asma Yaş ülke olarak yaş kayısı ihracatını arttırmamız gerektiğine vurgu yaptı.

"4 MİLYON TON KAYISI ÜRETİLİYOR"

İlk olarak dünya tarım ürünlerini değerlendiren Asma "Tarım sektörü, sadece sektördeki kişileri ilgilendiren bir sektör değildir. Tarım sektörü herkesi ilgilendiren bir sektör. Yani, hepimizin yaşamak için yiyeceğe ihtiyacı varsa tarımda bütün insanlığı etkiliyor. Tarımla uğraşan insanların emeğini 

görmemezlikten gelmek mümkün değil. Tarımda üretim var ve üretmek kutsal olduğuna göre, üreticilerimizde kutsal bir iş yapıyorlar.  Dünyada yaklaşık 500 milyon ton meyve, 1 milyar tonda sebze üretimi yapılmaktadır. Dünya kayısı üretimi yaklaşık olarak 4 milyon civarında. Ama dünyada 120 milyon ton muz, 70 milyon portakal, 80 milyon ton elma üretiliyor. Malatya'da bu kadar çok kayısı görünce dünyada bu kadar çok kaysı yiyen var mı? Dediğimiz zaman Muz üretimi ve tüketimi onların yanında çok az kalıyor. Meyve ve sebze herkese hitap eden tarımsal bir ürün" dedi.

"ÖZBEKİSTAN'A DİKKAT"  

Kayısının ana vatanının Orta Asya olduğunu söyleyen Asma, Özbekistan'ın kayısı üretiminde hızlı bir çıkış yaptığına dikkat çekti. Asma; "Biz Malatya'da kayısı ağaçlarını bol miktarda görürken bazen, acaba Türkiye ve Malatya dışında kayısı üreten var mı? Diye böyle cümleler duyuyoruz. Dünyada bin tondan fazla kayısı üreten ülkelerin sayısı 60'dır, 10 bin tondan fazla kayısı üreten ülke sayısı 23'dür, 100 bin tondan fazla kayısı üreten ülke sayısı 11'dir. Tabi birinci sırada yılda 700-800 bin ton yaş kayısı üreten Türkiye birinci sırada. Sonra Özbekistan hızlı bir gelişme gösteriyor. İtalya, İspanya, Fransa, İran, Pakistan, Fas, Cezayir, Yunanistan ve Afganistan yıllık kayısı üretimi 100 bin tonun üzerinde olan ülkelerdir. Peki, dünyada bizden başka kuru kayısı üreten başka ülke var mı? Evet var. Türkiye 100-150 bin ton arasında kuru kayısı ile dünya kuru kayısı üretiminin yüzde 60-65'ini üretirken, geriye kalan kısmı kim üretiyor? Son yıllarda Özbekistan hızla üretimini arttırıyor. Başka İran, Pakistan, Afganistan, Tacikistan, Kırgızistan üretiyor.  1915 yılında Amerika Birleşik Devletleri Kaliforniya'da 35 bin ton kuru kayısı üretiyordu. Şuanda kuru kayısı üretimi bin500 tona düşmüş. Çünkü daha kalitelisini ve daha ucuzunu üreten bir şehir var, Malatya var.  Malatya Ticaret Borsası tarafından bu yıl kayısı rekoltesi 89 bin ton olarak tahmini yapıldı. Baskil'de 10 bin, Elbistan 8 bin ton, Gürün'de 2 bin 500 ton olmak üzere toplamda yaklaşık olarak 110-120 bin ton kuru kayısı rekoltesi tahmin ediliyor.  Peki ihracatımız ne? Geçen yıl 95 bin ton, iç piyasada da yaklaşık 15-20 bin ton var. Yani bu yılki üretimimiz ihracatı ve iç piyasayı ancak karşılayacak düzeyde" şeklinde konuştu.

"KAYISI FİDANLARINI GÖTÜRDÜLER"

Kayısı Üretimi için ülkemizden fidan götürüldüğüne dikkat çeken Asma; "Dünyada en kaliteli kayısı üreten şehir Malatya'dır. Dünyada kayısı üretim alanlarını tek tek dolaştım, haftalarca, aylarca orada yaşadım onların kültürlerini ve üretim metotlarını öğrendik. Malatya'da da birçok yerde üretim yapılıyor ama bunu çok rahatlıkla söyleyebilirim, Akçadağ, Darende ve Kale'deki üretim hakikaten kalite olarak çok ekstra düzeyde. Ama şunu da söylemek zorundayım, özellikle son 5 yılda Malatya'daki Hacihalil ve kaba kayısı aşıları Afganistan, Pakistan, Özbekistan'a götürüldü. Malatya kayısıları çok kaliteli ama kayısının anavatanı Özbekistan ve orta Asya'dır. Malatya'nın bu kaliteli kayısı fidanlarını oraya götürdüler ve orada bahçeler kurulmaya başlandı" dedi.

"MALATYA HAK ETTİĞİNİ ALMIYOR"

'Malatya Sahip olduğu kuru kayısı potansiyelinde hak ettiğini alıyor mu? Kesinlikle alamıyor' diyen Asma; " Bunun için üreticilere, tüccara ve bilim adamlarına düşen önemli görevler var. Biraz da dünyada yaş ve kuru kayısı ticaretinden bahsedeyim. Dünyada yaş kayısı ihracatı her yıl artarken, kuru kayısı ihracatımız durağanlaşmaya başladı. Artık kuru kayısı ihracatı eskisi kadar artmıyor. Yılda yaklaşık olarak yüzde 10 ile yüzde30 bin ton kuru kayısı ihracatımız, 350 bin ton yaş kayısı ihracatımız var. Bir kilo yaş kayısı ortalama ihracat fiyatı 1,5 dolara 4 kilo yaş kayısıyı kurutuyoruz. Sonrasında bir kilo kuru kayısı elde ediyoruz 2,5 dolara bunu satıyoruz. Bizim bütün toplantılar da söylediğimiz bir söz var. Dünyada yaş kayısı ihracatı, kuru kayısı ihracatından 3 kat daha fazladır. Ama yaş kayısı ihracatı kuru kayısı ihracatına göre daha zordur. Daha çok teknik donanım ve bilgi istiyor. Peki, orta Asya ülkelerindeki kuru kayısı ihracatında ve üretimdeki artışa, bütün toplantılarda dikkat çekiyorum. Özbekistan dikkat diyorum. Çünkü Özbekistan da kadın işçinin günlüğü 3 dolar, erkek işçinin günlüğü ise 5 dolar. Akçadağ ve Malatya da kadın işçilerin günlüğü 68-70 lira, erkek işçilerin ise 100 lira" şeklinde konuştu.

"YAŞ KAYISI İHRACATINI ARTTIRMALIYIZ"

Asma, mutlaka yaş kayısı ihracatını arttırmalıyız diyerek, son olarak şunlar söyledi;"Bir kere 25 lira işçilikten bahsettiğimiz bir ülke var ve bunlar kuru kayısı da hızlıca pay almak istiyorlar.  Yaş kayısı ihracatında ispanya 1. Sırada Fransa 2. Sırada İtalya 3. Sırada ama Türkiye'nin özellikle mut ve Silifke çevresinde yaş kayısı hızla artıyor 2000'li yıllarda Türkiye yüzde 3 paya sahipken bugün yüzde 15'lere çıkmış durumda. 40 bin ton yaş kayısı ihracatımız var bir kilo yaş kayısı ihracatı yaklaşık 1 dolar, 40 milyon dolar gelir elde ediyoruz. Peki, bizim yaş kayısı ihracatımız sürekli artıyor kuru kayısı ihracatımız dünyada da, Malatya'da da durağanlaşmaya başladı. 95-100 bin lira arasında gidip geliyoruz. Ama yaş kayısı ihracatı artıyor, Malatya'da da yurt dışına yaş kayısı ihracatını arttırmak zorundayız. Aksi takdirde kuru kayısıda bir kriz ile karşılaştığımız zaman başka bir çıkar yolumuz kalmayacak"

Kaynak: Editör: Onay Ozan
Etiketler: Kayısı, Anavatanına, Gitti, Dikkat!,
Yorumlar
Haber Yazılımı