Yazı Detayı
27 Temmuz 2017 - Perşembe 09:40
 
Hacıbektaş Deklarasyonuna Dair. (3)
Memet Duran Özkan
 
 

Aleviliğin en ayırt edici özelliği Cemtörenleridir. Cem töreni 12 hizmet denen ve her birinin özelliği ve anlamı farklı olan hizmetin yerine getirilmesidir. Cem törenleri dedenin eşliğinde gerçekleştirilen bir ibadettir. Tanrıya yakarma, ulaşma amaçlayan ibadetin en büyük özelliği ehlibeyte yapılan zulmü lanetlemektir.

Deklarasyonu yayınlayanlar Cem törenlerinde “İslami dualar ve ritüeller uygulanmamalıdır” diyerek, Cemdeİslami değerlerden (cem baştan sona İslami değerler içerir) uzaklaşılması istenmektedir. Cem Törenlerinin büyük bir bölümünü oluşturan dua ve ritüeller, ehlibeyte yöneliktir. Ehlibeyt Hz Muhammet’in Hz Ali Ve Hz Fatma’dan yürüyen soyu demektir. Yine her cem, dedenin “cemimiz Kırklar cemi olsun” cümlesiyle başlar. Kırkları oluşturan tüm bireyler sahabeden oluşur. Kırklar Cemi Hz. Muhammet’in miraca çıkışı ve dönüşünün Alevilikteki yorumudur. Bu kısa açıklamadan sonra “Mehmet Yaman Dedenin Can yayınlarından çıkan Alevilikte Cem” kitabını kaynak olarak kullanarak cemde icra edilen bölümlerden bazılarını inceleyelim. Sıralamada yöresel farklılıklar olabilir. 

Süpürgeci2 hizmetine “ Allah, Muhammet, Ali” sözleriyle başlar. Ardından duasını okur;

“Destur Pirim!

Güruh-i Naci’yim, Kırklar Meydanı’nda süpürgeciyim

Pir divanında durucuyum

Hüseyin-i Kerbela için gözlerim kan yaştır

Lanet olsun Yezid’in bağrı kara taştır

Erenler Meydanında Aliyyel-Mürteza baştır

Pirimiz kırklar içinde Seyyid-i Ferraş’tır

Allah eyvallah… Nefes pirdedir…”

“Allah… Allah…

Süpürgeci Selman, kör olsun Mervan, cennette Rıdvan

Zuhura gelsin Mehd-i Sahib zaman

Yardımcımız olsun 12 imam

Hizmetinden şefaat bulasın

Seyyid-i ferraş’ın hizmeti üzerinizde ola

Gerçeğe hü…”

 

Meydan postu3 hizmeti; meydancı postu kollarının üzerine alır meydana gelir, duasını verir, dua şu şekildedir.

“Destur Pirim!

Muhammet Mustafa’nındır bu seccade

AliyyelMürteza’ınındır bu seccade

Hatice-i Kübra,Fatıma-yi Zehra’nındır bu seccade

Pirimiz Hünkar Hacı Bektaş Veli’nindir bu seccade

Cem birliğine, sohbet sırrına, evliya keremine

Hü diyelim, Allah eyvallah

Nefes Pirdedir…”

Dedede duasını verir, bir diğer hizmete geçilir.

Çerağ4 hizmeti; Çerağcı duasını verir ve ardında Ya Allah, Ya Muhhamet, Ya Ali der çerağı uyandırır.  Ardından çerağdüvazı okunur

Hata ettimHuda yaktı delili

Muhammet mustafa yaktı delili

Ol Al-i aba’danHayder-i Kerrar

Aliyyü’l Mürteza yaktı delili

……

…..

On iki İmamdandır bu nur Hatayi

Şir-i Yezdan Ali Yaktı delili

 

ArdındanTevbeduazı5 okunur;

Hata etmişim noksandır işim

Tevbe günahlarımıza estağfirullah

Muhammet-Ali’ye bağlıdır başım

Tevbe günahlarımıza estağfirullah

Ardından diğer düvazimamlar okunur;

Medet, mürvet dedim kapına geldim

Muhammet Mustafa Ali gel yetiş

İsyan deryasına gark olup kaldım

Hünkar Hacı Bektaş Veli gel yetiş

…..

…..

Dede duasını verir

Düvazimam’lardan sonra Tevhid6 okunur

Medet hey Allahım Medet

Gel dertlere derman eyle

Yetiş Ya Ali, Muhammet

Gel dertlere dermen eyle

….

….

Dede tevhitlerden sonra duasını verir

Miraçlama7 bölümüne geçilir;

Geldi Cebrail çağırdı

Hak Muhammet Mustafa

Hak seni Mirac’a okur

Davetine kadir Hüda

…….

…….

Canlar Miraç’lamanın içinde bölgesel farklılıklar olmakla birlikte semaha kalkarlar. Miraç’lamanın bitimiyle dede duasını verir.

Semahlara geçilir. Semah sayılarında bir sınırlama yoktur. Canların istekleri doğrultusunda semah dönülür.

Semahların sonunda Hz Hüseyin’in ve Kerbela şehitleri anılır. Mersiyeler8 okunarak Yezide lanet edilir. SakaYezid’e lanet ederek duasını okur. Dedenin duasında sonra Mersiye okunur. Mersiye okunurken canlar ayağa kalkar. Yeri gelmişken secde ve rükû cemin çeşitli bölümlerinde icra edilir.

Bugün matem günü geldi

Ah Hüseyin Şah Hüseyin

Senin derdin bağrım deldi

Ah Hüseyin Şah Hüseyin

……

……

Mersiye sonunda failat bölümü diye de ifade edilen bölüme geçilir.

““Failatün, failatün, failat
Verelim Muhammed Mustafa ’ya can-ii gönülden SALEVAT

Allahümmesalli ala seyyidina Muhammedin ve ala Al-iSeyyidina Muhammed...

Ya İmam-el-müttekıyn nur-u Aliyyel-Mürteza'nın ruhuna verelim salevat.

Allahümmesalli ala seyyidina Muhammedin ve ala Al-i Seyyidina Muhammed...

Ya İmam-el-müttekıyn nur-u İmam Hasan Hulk-ı Rıza ’nın ruhuna verelim salevat.

Allahümmesalli ala seyyidina Muhammedin ve ala Al-i Şeyyidina Muhammed. ..

Ya Imam-el-müttekıyn nur-u İmam Hüseyn-i Kerbela ’nın ruhuna verelim salevat.

Allahümmesalli ala seyyidina Muhammedin ve ala fîl-i Seyyidina Muhammed. ..

Ya İmam-el-müttekıynOniki İmam, Ondört Masum-u Pak’lerin ruhuna verelim salevat.

Allahümmesalli ala seyyidina Muhammedin ve ala Al-i SeyyidinaMuhammed . . .”

Çekelı'm aşkın yayın

Cem 'e girmesin hayın

Tevhid kararın buldu
Yol-erkân yerin aldı

Müminler şad oldu, ağladı
Diyelim Ah Hüseyin, vah Hüseyin

Evveli hü diyelim, ahiri hü diyelim
Yuh olsun yalancıya

Gaziler gerçekler demine hü diyelim"“(Mehmet Yaman Alevilikte Cem. Can yayınları)

Daha sonra, lokma duası verilir. Lokmalar canlara dağıtılır. Post kaldırılır. Çerağ sır edilir. Cem sonlandırılır.

                                                                                                                                                                                      (Devam Edecek)

 

 

 

2Görev itibariyle Selman’i Piri pakı temsil eder. Cem evinin sürekli temizliği ile meşgul olur.

3Görev itibariyle Hüzeyme tül Yemeni’yi temsil eder. Cem evinde Semah serleri kaldırır. Postları yerine dizer.

4Görev itibariyle Cabir El Ensari’yi temsil eder. Cem evinde bulunan aydınlatma araçlarını yakar. Buhurdanlıkları ve mumları (çerağları) hazırlar.

5cem ayinlerinde söylenen ve On İki İmamların adlarının geçtiği deyişlerdir. Bu deyişlerde Ayrıca On İki İmamların yanı sıra, başta Hz. Muhammed ve Hacı Bektaş Veli olmak üzere Alevi ulularının adları geçmektedir.

6Cem de, Tekbir getirilerek Allah'ın birlendiği kısım, tevhit kısmıdır.

7Peygamberimiz Hazreti Muhammed Mustafa’nın miraç yolculuğu ve dönüşte kırklar meclisine uğramasını anlatan şiirlere miraçlama denilmektedir. Miraçlama cem törenlerinde zakirler tarafından saz eşliğinde okunur.

8 Hz Hüseyin’in  ardından duyulan acıyı ve üzüntüyü dile getirmek, onun üstün yanlarını anlatmak için yazılan şiirlerdir

9Görev itibariyle AmmariYaseri’yi temsil eder. Cem evinde su, şerbet, saka, süt vb. dağılımını sağlar.

 
Etiketler: Hacıbektaş, , Deklarasyonuna, , Dair., (3),
Haber Yazılımı