Yazı Detayı
20 Ekim 2017 - Cuma 10:16
 
Küresel İyot Eksiklği Günü ( 21 Kasım )
Tuğçe Yıldız
dyt.tugceyildiz@gmail.com
 
 

Türkiye’de iyot eksikliği yaygın bir halk sağlığı sorunudur. Bu nedenle iyot eksikliğine bağlı hastalıklar sık görülmektedir. İyot, tiroid hormonlarının yapısında bulunan ve tiroid hormonu sentezi için gerekli olan eser elementtir. Büyüme, gelişme mental kapasite açısından önemli olan tiroid bezinin fonksiyonları ve tiroidin sistemik etkileri için T3 ve T4’ün bileşeni olan iyodu yeterli miktarda çekmesi gerekir. Günlük alınması gereken iyot miktarı 150mgc\gün’dür. Günlük alım 50mgc\gün’ün altında olursa tiroid bezi fonksiyon göremez ve büyümeye ( guatr ) başlar. Yetersizliğinde Endemik Guatr veya Basit Guatr gelişir. Guatr, kadınlarda erkeklerden yüksek oranda ve yaşlılarda daha sık görülür.

Guatrojenler; doğal olarak besinlerde bulunur, iyodun kullanımını ve emilimine engel olurlar.

Lahana, turp, karnahabar, soya fasulyesi, kolza tohumu gibi besinler çiğ tüketildiğinde iyodun emilimine engel olurlar ancak pişirme ile bu sorun ortadan kalkar.Yeterli iyodun vücuda alınmadığı durumlarda, tiroid hormonu sentezinin bozulması sonucu, iyot eksikliği hastalıkları adı altında bir grup fonksiyonel ve gelişimsel anomaliler, hastalıklar görülür. İyot vücuda su ve besinlerle alınır. Beslenmeye bağlı iyot eksikliği su ve toprağın iyot içeriğinin düşük olduğu bölgelerde yaşayan insanlarda görülür. Son tahminlere göre Dünya’da 1.6 milyar insan halen iyot eksikliği olan bölgelerde yaşamakta ve onun sonuçları ile karşı karşıya gelmektedir. Nüfus açısından Dünya’nın en büyük 136 ülkesi dikkate alındığında 13’ünde iyot eksikliğinin bulunmadığı 24 ülkede hafif, 53 ülkede orta, 29 unda ciddi iyot eksikliği olduğu, 17’sinde ise durumun belirlenemediği bildirilmiştir. Türkiye  için ise halen konuda yeterli uluslar arası alanda geçerli veri olmadığı için, bazı kaynaklarda konumu dikkate alınarak Avrupa’nın büyük kesmi gibi orta derecede iyot eksikliği olan ülkeler arasında sayılmaktadır. İyot eksikliği guatr dışında halen tüm dünyada en önemli genetik olmayan doğumsal nörolojik beslenme, kretenizm ve ağır mental retardasyon ( zeka geriliği ) nedenidir. İyot yetersizliği çocuğun beyin gelişimini etkilemektedir. Bu konuda yapılan bir çalışmada iyot yetersizliği olan ve iyodu yeterli olan bölgede yaşayan bireylerin IQ’ları arasında 13.5 puanlık fark olduğu gösterilmiştir. Çin’de iyot yetersizliği olan bir bölgede yaşayan 4-7 yaş arası çocuklar ile yapılan bir çalışmada annesi gebelikte iyot takviyesi alan çocukların psikomotor testlerinin, iyot takviyesini iki yaşında almaya başlayan çocuklara kıyasla daha iyi olduğu gösterilmiştir. İyot eksikliği dünyada yaygın olan, toplumların sosyal ve ekonomik gelişmesini etkileyen, önemli bir halk sağlığı sorunudur. Dünya ve ülkemizde iyot eksikliğinin önlenmesi için programlar yapılmaktadır. Bunların içinde iyotlu tuz kullanımı en kolay ve etkin olan bir yöntemdir.

İyot kaynakları: En çok içme suyu ve deniz ürünlerinde bulunur. Yiyeceklerden sağlanır. Suyun iyot miktarı farklılık gösterir. Tuzlu su balıkları 300-3000 mcg/kg, tatlı su balıkları ise 20-40 mcg/kg iyot içerir. Süt ve yumurtanın iyot içeriği hayvanın yemine, sebzelerin iyot içeriği ise yetiştiği toprağa bağlıdır. En iyi kaynak iyot ile zenginleştirilmiş tuzdur.

 
Etiketler: Küresel, İyot, Eksiklği, Günü, (, 21, Kasım, ),
Haber Yazılımı