Yazı Detayı
27 Temmuz 2020 - Pazartesi 09:51
 
LOZAN
Mustafa ÇOLAKOĞLU
malatyasoz@gmail.com
 
 

1919 yılında, Birinci Dünya savaşı sonucunda galip devletler(İngiltere, Fransa, İtalya, Amerika) mağlup devletler(Almanya, Avustralya, Osmanlı, Bulgaristan) ile barış antlaşması yaparak savaş bitirilmişti. Osmanlı devleti de 10 Ağustos 1920 tarihinde galip devletler ile Sevr antlaşmasını imzalamıştı. 

Sevr antlaşmasına T.B.M.M. büyük tepki göstermiş antlaşmayı kabul etmeyeceğini bütün dünyaya ilan ettiği gibi, Sevr antlaşmasını imzalayan Damat Ferit paşa ve diğer üç üyeyi istiklal mahkemesi gıyaben idama mahkûm etmiştir. 
İstiklal savaşında Türkiye Yunanistan devletinin ordularını büyük bir hezimete uğratması neticesinde, 11Ekim 1922 tarihinde, Genç Türk devleti, İngiltere, Fransa ve İtalya ile Mudanya mütarekesini imzalamıştır.(dikkat edilmesi gereken ise savaş Yunanistan la yapılmasına rağmen mütareke masasında Yunanistan devleti yoktur) Bilahare de 20 Kasım 1922 tarihinde İsviçre’nin Lozan şehrinde Barış antlaşması için taraf devletler toplanmıştır. 
Barış masasının bir tarafında, Genç Türk devleti diğer tarafta ise, İngiltere, Fransa, İtalya, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya, Japonya devletlerin dışında, Belçika, İspanya, Portekiz, Amerika, Rusya devletleri de gözlemci olarak katılmışlardır. Genç Türk devleti İsviçre’ye, Dış işler bakanı İsmet İnönü başkanlığında, Sağlık bakanı Rıza Nur ve eski maliye bakanı Hasan Saka ‘nın dışında otuz altı kişilik( danışman, sekreter, tercüman. v.s.) bir ekiple gitmiştir. 20. Kasım 1922 tarihinde başlayan görüşmeler, Sekiz ay gibi çok uzun süren bu görüşmeler bir ara kesilmişse de tekrar devam ederek 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanmıştır. 23 Ağustos 1923 tarihinde T.B.M.M. görüşülen Lozan antlaşması, 14 ret oya karşılık 213 kabul oyu ile kabul edilmiştir. 
Diğer taraf ülkelerin meclisleri tarafında da imzalanan Lozan barış antlaşması 6 Haziran 1924 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Lozan antlaşması ve ekleri, Murahhaslar tarafından tek nüsha olarak imzalanmış olup, bu tek nüsha Fransa’nın devlet arşivinde muhafazasına karar verilmiştir. Fransa devleti, ilgili devletlerin hepsine tasdikli bir nüshasını vermiştir. Lozan antlaşması 143 madde ile buna bağlı 15 ekten ibarettir. Dış işler bakanlığı, 1923 tarihinde 164 sayfa tutan ve eski harflerle yazılı bu antlaşma metinini yayınlamıştır. Prof. Cemil Bilsel, 1930 tarihinde Lozan konferansı boyunca hukuki ve siyasi çatışmaları gündeme getiren iki ciltlik bir eser yayınlamıştır. 
Lozan konferansına, görevli olarak katılan gazeteci Ali Naci Karacan 1943 tarihinde Lozan konferansı ve İsmet Paşa isimli 448 sayfalık eseri ile de bize gelişmelerin seyrini anlatmaktadır. Lozan antlaşmasında Genç Türk devletinin emperyalist devletlere karşı kazanımları. 
1-Daha önce, İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan tarafından işgal edilen, İstanbul ve bütün Trakya bölgesi bir kurşun atılmadan Türkiye devletine terk edilmiştir. 
2-Doğu Anadolu bölgesinde Ermeni devleti kurulmasından vaz geçmişlerdir. 
3- Asırlardan beri Osmanlı devletinin kanını sömüren Kapitülasyonlar kaldırılmıştır. 
4- Genç Türk devletine yüklenmek istenen Osmanlı devletinin borçları, Osmanlı toprakları üzerinde kurulmuş olan devletler arasında paylaşılmıştır. Türkiye bu borçları 1954 yılında bitirmiştir. 
5- Birinci dünya savaşı müsebbibi olarak Osmanlı devletinin devamı olan Genç Türk devletine yüklenmek istenen 50. Milyon altın tazminat kabul edilmemiştir. 
6- Yunanistan devletinden İstiklal savaşı tazminatı olarak Karaağaç bölgesi Türkiye’ye bırakılmıştır. Genç Türk devletinin ağzı kanlı emperyalist devletlerden hakkı olmasına rağmen alamadığı hakları ise, 
1- Osmanlı devleti döneminde İngiltere’ye bırakılan Kıbrıs adası ve İtalya’ya terk edilen on iki adadaki haklarını alamamıştır. 
2- Milli misak sınırları içinde bulunan Musul bölgesini türlü entrikalar neticesinde, bilahare İngiltere’ye terk etmek zorunda kalmıştır. 
3- Boğazlar, 1936 yılında imzalanan Montrö antlaşması ile ancak Türkiye devletinin egemenliğine geçmiştir. Bütün imkânsızlıklara rağmen, genç Türk devleti ağzı kanlı emperyalist devletlere karşı Lozan’da büyük bir zafer kazanmıştır. Lozan zaferi, Türk milletini sevindirmiş, fakat Türk milletinin iç ve dış düşmanlarını büyük bir hüsrana uğratmıştır.

 
Etiketler: LOZAN,
Yorumlar
Haber Yazılımı