Yazı Detayı
02 Mart 2017 - Perşembe 08:50
 
Malğuta (Malhuta) -2-
Selami Yücel
selamiyucel@hotmail.com
 
 

İBRAHİM HALİL KILIÇ

                Malatya Basın ve halkla ilişkiler il Müdürü İbrahim Halil Kılıç bir ekip kurmuş, Malatya yemekleri hakkında televizyonlarında programlar yapıyordu. Aynı zamanda Malatya yemekleri kitabının da hazırlığı içindeydi. Bir gün kendisi ile karşılaştık. Ablamın da mahalli yemekleri çok iyi bildiğini ve yaptığını anlattım. O zaman ekiple geleyim bu yemekleri tanıtalım dedi. Ablamı zor ikna ettim. Malğuta yemeğinin yapılmasını önerdim, sağ olsun kabul etti. Malzemeleri almak lazımdı. Kavurma, kişniş, Malatya tereyağı kolaydı ama bir de malğutalık bulgur bulmamız gerekiyordu. Başladım arasayı ve bulgurcuları dolaşmaya. Malğutalık bulgur var mı dediğimde. Hilafsız hepsi şöyle cevap verdi.

                -O ne yav? Ben de:

                - Malğutalık bulgur, yani yarmanın irisi, irintisi, unsuzu diye açıkladığımda;

                - Vallaha gardaş yeni duyuyuğ. Diye cevap veriyorlardı. Değirmencileri dolaştım, onlar da bilmiyorlardı. Tam umudum kesilmişken hele bir de Sıtmapınarı’nda Ethemin değirmenine uğrayayım dedim. Umutsuzdum. Değirmende bir gençle karşılaştım. Malğutalığ bulguru sorduğumda:

                -Abi bizde yok ama bir gün müsaade edersen değirmende çektirelimdedi. Dünyalar benim olmuştu.

                -Tamam yeğen. Yarın sabah almaya gelirim beş kilo öğüt dedim. Sabahleyin gittim aldım; İbrahim beye de malzemeler hazır yarın bekliyoruz diye müjdeyi verdim.

                Sağ olsun bir kameraman, iki yemek hocası ve bir fotoğrafcı ile geldi. Çekimlere ve yemek yapımına başlandı. Üç adet mahalli yemek hazırlandı. Bunlardan birincisi Malğuta, ikincisi lık lık küfde(köfte), üçüncüsü de  gakırdaklı küfde. Kakırdak: Koyun kuyruğunun küp şeklinde doğranıp kaynatılmasından sonra yağın haricinde kalan kısma denir.

                Malatya Valiliğinin baskısını yaptığı Malatya mutfak ve yemek kültürü isimli muazzam kitapta bu üç yemeğimiz de yerini buldu  ve sonsuzluğa kavuştu. O kitap o kadar güzel dizayn edilmişti ki Türkiye’de dereceye dahi girdi. Malatya yemek açısından bu çabalardan sonra biraz kendisine de geldi. Mahalli yemek yapan lokantalar açıldı, ulusal televizyonlar Malatya yemekleri konusunda programlar yaptılar, internet ortamında Malatya yemeklerinin tarifleri yaygınlaştı, meşhur gurmeler Malatya’ya geldiler. Malatya’nın hem çarşı yemeklerine hem de vejeteryan mutfağının piri olan ev yemeklerimize hayran kaldılar. Yemek kültürümüz tanınmaya başlandı.

 Malatya mutfağına önem verilirseve  üzerinde biraz durulursa mutfağımızın dünya çapında bir yere oturacağını tahmin ediyorum. Kitabın hazırlanmasında İbrahim Bey’in hakkını Malatya’lı ödeyemez.

Kitabın hazırlanması bir ekip işi idi. Bu ekip elemanlarına ve emeği geçenlere de teşekkürü bir borç bilirim. Böylesi güzellikte bir kitabın ortaya çıkarılması gerçekten şehrimiz için çok önemli.

                Şimdi zaman zaman  yemeklerimize ilişkin yazılar yazarak, internet ortamında paylaşarak bişeylere nane maydanos olmaya çalışıyorum.

Bazı yemeklerimizin yapılışlarını ve tariflerini gelenekselliğinden uzaklaştırmışlar. Yemeklerimiz modernize edilebilir ama geleneksel yemeklerimizin özünün unutulmaması şartıyla.

                MALĞUTA VE MAHLUTA

                Hemşehrilerim hatta bu yemek işi ile uğraşanlar dahi Malatya’ya mahsus malğuta ile Mahlutayı karıştırıyorlar. Malğuta bizim önerimizle İbrahim Beyin kitabında yer bulmuştur. Bu kitap işi olmazsa bu meşhur yemeğimiz ortaya çıkıp boy gösteremeyecek idi.Hatta yemek yapımına katılan Kız enstitüsünün yemek hocaları da malğuta, lık lık küfde ve kakırdaklı küfdeye ilk defa vakıf olduklarını söylediler. Mahluta ise Gaziantep, Adana mutfağının bir çorbasıdır. Malatya’nın Malğuta pilavı ile alakası yoktur. Mahluta ise kırmızı mercimek,pirinç soğandan yapılan bir çorba imiş. Malğuta ise öz be öz Malatya’nın bir çeşit pilavıdır.

                Sayın Cemal Akın’ın Belediye başkanlığı yaptığı dönemde Belediyenin internet sahifesinde Malatya yemek tarifleri bölümü vardı. Hemen hemen hiç bir kimse yemek tarifi göndermemişti. Ben belediyeye on iki adet Malatya yemeği tarifi göndemiştim. Hatta ölçüleri de kafamdan atıyor, tahmin ediyordum. Bu yemek tariflerine daha sonra bazı internet sitelerinde  rastladım. Unutulmaya yüz tutan kültürün yeni nesillere aktarılması hiç kolay olmuyor, zaman alıyor. Bir mum yak, o mum zamanla ampul haline dönüşebilir.

MALĞUTANIN ÖNEMİ VE FAYDALARI  

Malğuta lapa şeklinde yapıldığından çiğnemeye pek ihtiyaç duyulmayan yemeklerimizdendir. Dişi olmayan, dişleri eksik olan çiğneme güçlüğü çekenlerin ilk müracaat etmesi gereken bir yemektir. Mercimek, kara nohut, bulgur, kavurma, kişniş ve tereyağı karışımı vitamin açısından dikkat çeker. Bulgur yemeklerinin bir türü olduğundan vejeteryan mutfağının önemli yemeklerinden biri olmaya adaydır malğuta. Malğuta kavurmasız ve kara nohutsuz da yapılabilir. Bu yemeğimizde kullanılan malzemelerin vücut sağlığımız açısından müthiş faydaları vardır. İşte fasulyenin faydaları.

                A)Bulgur: Bizim mahalli yemeklerimizin ve de malğutanın özü bulgurdur. Bulgur deyip geşmemeliyiz. Bulgur, hem besleyicidir  hem de ekonomik bir besindir. Oldukça bol miktarda karbonhitrata haizdir. Yani enerji kaynağıdır. Bol bol çocuklara yedirilmelidir.  Ayrıca çinko, krom içerir. B vitamini açısından da zengindir. İçerisinde bol miktarda bulunan liflerden dolayı kandaki yağ oranını ve kolestrolü düşürür. Bağırsakların düzenli çalışmasına yardımcı olur,bağırsak kanserini önleyisci etkisi vardır.İçerisinde bulunan folik asitten dolayı zeka gelişimine önemli katkıları vardır. Bulgurun uzun süre tokluk hissi vermesinden dolayı kilo vermek isteyenler ve de şeker hastalığı bulunanlar sık sık bulgur tüketmelidirler. Ayrıca bulgur kalp ve damar hastalığı riskini azaltır,kansere dahi kalkan görevi yapar.Gelelim mercimeğin faydalarına.

                B) Mercimek: Mercime te hemen hemen bulgurun taşıdığı özelliklere sahiptir. Mineral ve vitamin deposudur. Diyet listesinin vaz geçilmez ögesidir. Çünkü: mercimek te bulgur gibi insanı tok tutar, kalp ve damar sağlığını korur,gözler için faydalıdır, insanı zinde tutar, anne sütünü artırır,kan akışını hızlandırır, kolestrolü dengeler, kabızlığa iyi gelir, sinir sistemini güçlendirir... Gelelim bizim tereyağına.

                C) Tereyağı: Tereyağı süt yağları ve protein içermektedir. A vitamini deposu olan tereyağı diğer vitaminlerin yanında manganez, krom, çinko, bakır gibi mineraller de içermektedir. Müthiş bir enerji kaynağıdır.

                Antioksidanolan yereyağı; mide ve bağırsakları korur, kalp krizi riskini azaltır, cinsel sağlığı ve kemik sağlığını korur,kas ağrılarını hafifletir, cildi sağlıklı tutar,beyin sağlığını korur ve tansiyonu düzenler. Antioksidan özelliğinden dolayı vücudu onarır,enfeksiyonlara karşı savunma görevi yapar, kanseri önler,troid bezi, mide ve bağırsak hastalıklarına iyi gelir. Bakalım kişniş ne işe yararmış.

                D)Kişniş: Malatya’da fazla kullanılmayankişnişin faydaları ne imiş acaba? Kişnişin en önemli özelliği gaz söktürücü ve sindirimi kolaylaştırıcı olmasıdır. Yani malğuta yemeğinde bulgur ve mercimeğin olumsuzluklarını  izole edici özelliği varmış. Baş ağrısı,adet düzenleyici, kalp kuvvetlendirici, tansiyon düşürücü ve doğum kolaylaştırıcı imiş.

                E) Malatyamızın piri Kara nohut: Lifli yapısı ile mineral ve vitamin deposudur.Antioksidan folik asit bol miktarda bulunmaktadır. Lafı uzatmayalım her derdedevadır kara nohut.

                Burada biraz düşünmek lazım Malğuta pişirmeye, yemeye devam mı ? Yoksa tamam mı?. Yaşlılar, diş problemi olanlar, kansızlık ve dermansızlık çekenler, cildi pürüz pürüz olanlar, kalbi tekleyenler, hazımsızlık problemi yaşayanlar takdir sizin...  

 
Etiketler: Malğuta, (Malhuta), -2-,
Haber Yazılımı