Yazı Detayı
19 Ocak 2018 - Cuma 08:59
 
Örenli Gelin ve İlhan Kızılay
Süleyman Özerol
 
 

Sayın Ertaç Önal, Malatya Haber sitesinde yayınlanan, “Bir Zamanlar Malatya/Eğlence Mekânları ve Sanatçılarımız” yazısında Örenli Gelin türküsü için bir şeyler yazmış…

 

Giderim giderim de yolum yan gelir anam yan gelir
Ah çektikçe de anam içerimden kan gelir loy loy loy loy
Kazın mezarımı da yolun üstüne anam üstüne
Yar gelip geçtikçe de bana can gelir loy loy loy loy

 

Giderim giderim de ben de giderim anam giderim
Güzel olmayan yerde ben de niderim loy loy loy loy
Buranın güzelleri de gönül eylemez anam eylemez
Gönül eyleyecek de anam yere giderim loy loy loy loy

 

Bu uzun havayı, Nezahat Bayram, Zeki Müren ve Muazzez Abacı’nın sesinden TRT radyolarında –İlhan Kızılay’dan alınan bir Malatya türküsü- anonsuyla sıkça dinler olmuştuk. 4’lük iki kıt’a halindeki bu uzun havayı bazen Selahattin Alpay, Teslim Budak, Bedri Karahan’ın (Topal Bedo) vd. okuduğu gibi İlhan Kızılay da;

 

Giderim giderim de yolum yan gider anam yan gider
Ah çektikçe de anam içerimden kan gider ooooy
Örenli gelin öldürdün beni oy oy

 

Akçadağ köyüne de Ören diyorlar anam diyorlar
Benim bu derdime de anam verem diyorlar ooooy
Örenli gelin öldürdün beni oy oy

 

Şeklinde 3’lük iki kıta halinde okuduğu da olurdu. Sanırım türkünün orijinali de böyleydi. (Hangisinin orijinal olduğunu çok değerli araştırmacı yazar Süleyman Özerol daha iyi bilir. Bu araştırmacı yazarımızın ismi geçmişken anti parantez yazmadan geçemeyeceğim. Süleyman Özerol’un Hüseyin Şahin ile birlikte uzun yıllar çalışarak çok büyük bir emekle hazırlayarak kültür arşivimize sundukları 700 sahifelik –Arguvan Türküleri- isimli halk bilimsel araştırma kitabını meraklılarına okumalarını ve kütüphanelerinde bulundurmalarını öneririm).

 

Yazıda Hüseyin Şahin ile birlikte hazırladığımız Arguvan Türküleri kitabımızdan da söz ederek gönderme yapmış. Ben de bunun üzerine okurlarımızı bilgilendirmek için kitapta yer aldığı biçimi ile sizlere aktarmaya çalışacağım.

 

Sayın Önal, teşekkürler… Ancak kitabımızda bu türkü ile ilgili fazla bir ayrıntı olmadığını belirtmeliyim.

 

Örenli Gelin

 

Battal Küpeli’nin okuduğu “Bir gömlek giyinmiş hasa bezinden” sözbaşlı türkü:

 

Bir gömlek giyinmiş hasa bezinden

Köylü düşman oldu senin yüzünden

Duydum nazlı yar gelin oluyor

Kanlı yaşlar gelir iki gözümden

 

Akçadağ köyüne Ören diyorlar

Bu senin derdine verem diyorlar

Oturam o yarın yanı başına

Senin ettiğin derman dediler

 

Ören’e vardım da örene benzer

Yıkılmış evleri virana benzer

O yârin gözleri ceylana benzer

Ben bir ceylan gözlü yardan ayrıldım *

 

Âşık Çobani’nin okuduğu, “Ören’e vardım da Ören haraba” sözbaşlı türkü:

 

Ören’e vardım da Ören haraba

Satar şalvarını verir şaraba

 

Ören’e vardım da örene benzer

Geçme kapımızdan virana benzer

 

Ören’e vardım da ben neydeceğim

Anamı babamı terkedeceğim

 

Ören’e vardım da örene benzer

Açma yaralarım vereme benzer **

 

İlk beyitten sonra, “Dıloğ da dıloğ-Örenli gelin diloğ”, ikinci beyitten sonra “Örenli gelin dıloğ-Veremli gelin dıloğ”, üçüncü beyitten sonra “Diloğ da dıloğ-Örenli gelin diloğ”, dördüncü beyitten sonra “Örenli gelin dıloğ-Veremli gelin dıloğ” katmaları söylenir.

Türküde bilinen bir şey var; gelin veremli ve bu da hem türkünün ana metninde hem de katmalarda dile getirilmiş.

 

“Örenli gelin

Veremli gelin

Öldürdün beni

Derdin mi derin”

“Örenli gelin diloğ”

“Veremli gelin dıloğ”

 

Kitapta yer verilen metinler, bağlantılarla ilgili açıklamalar var görüldüğü gibi, öyküsü yok…

Arguvan Türküleri kitabımızda pek çok konunun eksik kalmasına karşın kimse lütfedip bu eksikliklerimizi ne sözlü olarak, ne yazılı olarak ne de basın yoluyla bize aktarmadı. Selami Yücel’in Malatya Haber sitesine, “Örenli Gelin Polat Türküsü mü?” diye kuşkulu irdelemesi oldu elbette. Bunda da haksız değil hani… Rahmetlik Teslim Budak, türküleri kendine özgü bir havada ve kendi katmaları ile okuyordu ve dinleyenlerin pek çoğu da okuduğunu özgün sanıyordu.

“Bizim eksiklerimizi tamamlayacak kimler neler yaptı?” diye sorsak, doyurucu bir yanıt alabileceğimizi sanmıyorum. Birkaç ilgisi olmayan konu öne sürüldü bir zamanlar, hepsi o kadar… Hatta değerli arkadaşımız Kubilay Dökmetaş, “Kalemi elime alır, çizerim, yazarım” demesine karşın hala on yıldan beri bir şey demedi.

 

Konuyu yine türkü metnine getirelim…

 

TRT dağarcığında 206 numarada kayıtlı olan “Örenli Gelin” türküsünü TRT Müzik Dairesi Başkanlığı THM Müdürlüğü derlemiş. Yöresi türküde geçen yer adından dolayı Malatya Akçadağ Ören Köyü, kaynak kişi İlhan Kızılay olarak kaydedilmiş.

 

Giderim giderim de Ören'e benzer anam Ören'e benzer

Yıkılmış evleri de virana benzer di loy loy Ören'li gelin

Akçadağ köyüne de Ören diyorlar anam diyorlar

Senin bu derdine de verem diyorlar

Loy loy diloy loy Ören'li gelin

 

Giderim giderim de yolum yan gelir anam yan gelir

Ah ettikçe içerimden kan gelir loy loy diloy loy Ören'li gelin

Kazın mezarımı da dört yol üstüne anam üstüne

Yar gelip geçtikçe de bana can gelir

Loy loy diloy loy Ören'li gelin

 

İlhan Kızılay

 

Türkünün kaynak kişisi hemşerimiz merhum İlhan Kızılay olduğuna göre biraz da ondan söz edelim. Bunun için aynı köyden, meslektaşım Sayın Ahmet Karlık’ı aradım ve bazı özet bilgiler aldım.

İlhan Kızılay, Hekimhan Dursunlu köyünden olup, Malatya’da yıllarca çalışmış, İstanbul’a giderek yaşamını orada sürdürmüş, yakın zamanda da aramızdan ayrılmıştır.

İnönü Üniversitesinde Prof. Ahmet Kızılay, Ankara’da Türk Eczacılar birliğinde Harun Kızılay akrabalarındandır. Gördüğümüz kadarı ile Kızılay ailesinin eğitime, sanata önem verdiği anlaşılıyor.

İlhan Kızılay (1936-2010), Hekimhan Dursunlu köyünden olup Malatya’da yaşamış, daha sonra İstanbul’a göçmüştür. İstanbul’da vefat eden İlhan Kızılay’ın Akçadağ ile bir ilgisi olmayıp, “Örenli Gelin” türküsünü plağa okumasından sonra daha iyi tanındığını da söyleyebiliriz.

 
Etiketler: Örenli, Gelin, ve, İlhan, Kızılay,
Yazarın Diğer Yazıları
22 Mayıs 2018
Âşık Mahzuni ve İki Anma
21 Mayıs 2018
Masallarla Uyutmak ve Uyandırmak
19 Mayıs 2018
Kaydedeceğiz…
17 Mayıs 2018
Malatya ve Malatyalılık
11 Mayıs 2018
Kamber Nar’dan ‘Nar Taneleri’
09 Mayıs 2018
Bin Dokuz Yüz Yetmiş Yedi Unutulmaz Yılın Adı
04 Mayıs 2018
Süleyman Özkan
30 Nisan 2018
Resim Yapmaya mı Karar Versem?
26 Nisan 2018
İki Kadın Fotoğrafı
21 Nisan 2018
Hasan Gül’den Akçadağ Köy Enstitüsü Ziyareti Notları
14 Nisan 2018
Okulumuzu Yok Ettiniz, Sevinin!
06 Nisan 2018
Teslim Budak
31 Mart 2018
‘Dil, Düşüncenin Evidir’, Onu İyi Kullanmak Gerek…
27 Mart 2018
(Ozan Der) Ölümsüzlüğünün 45. Yılında Âşık Veyseli Andı
21 Mart 2018
Ankara’daki Hekimhanlılar Derneği 16. Genel Kurulunu Gerçekleştirdi
19 Mart 2018
“Aşağısı Hep Kaplumbağa”
16 Mart 2018
Gözlerin Aklıma Geldi
12 Mart 2018
Sakin Olmak ve Bazı Güncel Konular Üzerine
05 Mart 2018
'Aşık Veyselli Yıllar' ve Veysel Kaymak
03 Mart 2018
Şair, "Yalnızlık Benim Saltanatımdır" Demişti
17 Şubat 2018
"On Üç Yıllık Sevdam"
15 Şubat 2018
Musa Dinç ve Şiirleri Üzerine
29 Ocak 2018
Baki Yaşa Altınok’tan, ‘Ali Baki Gül Baba Divanı’
22 Ocak 2018
Kenan Şahbudak Ozan-Der’de Dördüncü Kez Başkan
10 Ocak 2018
‘Dede Sazıyla Çalmayı Modern Değil Diye Gizliyorduk’
08 Ocak 2018
"Şiirin Kıyısında" Bir Tarihçi
02 Ocak 2018
Zeki Şahin; "Silah Şiddettir, Kandır; Saz Sevgidir, Kardeşliktir, Barıştır..."
28 Aralık 2017
Hüseyin Şahin’den “Mezarımın İşareti Kırmızı”
11 Aralık 2017
Hüseyin Kara (Karani)
06 Aralık 2017
Akçadağ Öğretmen Okulu ve Ben
04 Aralık 2017
Her İşin Başı Eğitim
27 Kasım 2017
“Kültür Yozlaşıyor, Kaynak Kişiler de Tükeniyor.”
20 Kasım 2017
“Gençlerin de Bu Kültürü İleriye Taşıyacağına İnanıyorum”
17 Kasım 2017
İlkokul Üçüncü Sınıf Öğretmenim İsmail Yıldırım
16 Kasım 2017
Ceviz Ağacındaki Resim
15 Kasım 2017
“Fikrim Saçımı Ağarttı”
06 Kasım 2017
Ülkenin Harcında Yel Olamamak…
04 Kasım 2017
Mıroğlar Mezrası Kültür Evinin Sorunları
02 Kasım 2017
Kayalardan Türkülere, Deyimlere…
31 Ekim 2017
Laiklik, Tahammül Demektir
18 Ekim 2017
“Şiir, Her İnsanın Reçetesine Yazılmış İlaç Gibidir.”
16 Ekim 2017
Tüm Mektuplarım Sana
07 Ekim 2017
“Yine Mi Etek Sarı?”
03 Ekim 2017
Bir Güne Sığamayan Ben...
02 Ekim 2017
Kültür, Yaşamın Her Alanını Kapsar
23 Eylül 2017
Ballıkaya’da “Etek Sarı Arguvan” Belgeseli Çekimi
16 Eylül 2017
On İki Eylül Sıcağı Sürerken...
12 Eylül 2017
Çulha, Çulhalı, Çulhalık…
11 Eylül 2017
Esiri Baba Çulhalı'da Anıldı
09 Eylül 2017
KEMAL KESKİN VE “SOKU DİBİNDE KUZU”
06 Eylül 2017
“Görünüşleri fakir, fakat gönülleri zengin…”
29 Ağustos 2017
Werin, Ez Bêjim…
26 Ağustos 2017
“Belediyenin kültür politikası ve kültür müdürü olmalı”
21 Ağustos 2017
Elifçe; “Kızlar Okusun İstedim Onlara Yazdım, Köylülüğün Değişimini Yazdım...”
18 Ağustos 2017
Yöresel Türküler Yok Oluyor
15 Ağustos 2017
Bir Yozgat Sürmelisi; Songül Yılmaz
08 Ağustos 2017
Virani Baba ve Amberi Baba Üzerine Savlar
05 Ağustos 2017
Dostlar Korosu İlk Koristlerinden, “Ruhi Su’dan Bize, Bizden Zamana”
04 Ağustos 2017
İlk Kez Arguvan Türkü Festivaline Gitmedim Diye Dünya Yıkılmadı Ya...
31 Temmuz 2017
Irgat'ın Çocuklarının Sünnet Düğünü ve Şahin Kılıç
28 Temmuz 2017
“Kaydetmezseniz Kaybedersiniz” diye Boşuna Mı Çırpınıyorum?
20 Temmuz 2017
Elektrik, Sağlık Ocağı, Yol ve Diğer Konular
19 Temmuz 2017
Savaş ve Kinin Uzaklaştığını Göreceğiz…
12 Temmuz 2017
Onlar Gibisi Yetişmiyor Artık…
10 Temmuz 2017
Hasan Karaca; “Sevemiyorsanız, Bir Şey Üretemezsiniz…”
04 Temmuz 2017
Dünyanın En İlginç Yarattığı…
03 Temmuz 2017
Çadırda Kimler Vardı?
28 Haziran 2017
Ağızda Uzaklaşma, Geleneksel Olmayan Çalgılar...
23 Haziran 2017
Ömer Eroğan Şiiri, Abacı Düzyazıyı Seçmiş…
20 Haziran 2017
Başkavak (Mihail) Köyü Ve Derlemeler Hakkında
19 Haziran 2017
Sesine Dokunamamak, Nefesini Görememek…
16 Haziran 2017
Şair Şahan Düzgün’den Üç Kitap Birden
10 Haziran 2017
Zahide Can'dan İlk İki Kitap
06 Haziran 2017
Elektrik Kesilmeleri Ve Diğer Sorunlar
05 Haziran 2017
Malatya İle İlgili İki Bildiri
31 Mayıs 2017
Ne Yazık Ki Halk Kültürü Yağmalanıyor
30 Mayıs 2017
Ozanlar Festivali, Yazıcıoğlu ve “Yaralandım”
24 Mayıs 2017
Mayıs Günlüklerimden…
22 Mayıs 2017
Kendi Evladının Tedavisi İçin Çok Geç Kalmıştı
08 Mayıs 2017
Ahmet Hamdi Şahin
04 Mayıs 2017
Yaralı Dişbudak Ağacı
29 Nisan 2017
FAŞİSTLİK…
11 Nisan 2017
Sanatçı Polis; Boray Yenipazar
29 Mart 2017
Kaybettiğimiz İki Değerli Ağabeyimiz;
18 Mart 2017
“Geçirmez” Denilen Çanakkale'yi Simgeleyen Andacın
15 Mart 2017
MUHTAR GAZİ TOPAL (Yarsever)
11 Mart 2017
DÜNYA EMEKÇİ KADINLAR GÜNÜNDE İKİ ETKİNLİK
06 Mart 2017
M. Hayrettin Abacı ve Zülfikar Sezen’e Mektubu
22 Şubat 2017
“Halk Ozanı Emekli Olmaz”
17 Şubat 2017
Süleyman Özerol'un "Televizyonu Nasıl Buldum" Kitabındaki Bazı Öykülerin Çözümlemeleri
09 Şubat 2017
VAHAP AYGÜL
03 Şubat 2017
Hekimhanlı Ozan Kul Emici’nin İkinci Kitabı: Gelmedin Leyli’m
30 Ocak 2017
MALATYA KÜLTÜRÜNE GÖNÜL VERENLERDEN SÜLEYMAN ÖZEROL
21 Ocak 2017
"Hekimhan'a Bağlı Hacılar Köyü" Kitabı Çıkıyor...
16 Ocak 2017
Akçadağ İstasyonu ve Ali Doğan’dan; “Bizim İstasyon Yıkıma Uğratıldı?”
07 Ocak 2017
Bunlara İnsan Demeye Dilim Varmıyor
01 Ocak 2017
Songül Dündar, “Türk Halk Kültürüne Hizmet Ödülü” Aldı
25 Aralık 2016
Sanki de içten ağlıyorsun; fotoğrafın öyle diyor
27 Ekim 2016
“ÇARESİZİM” VE FATOŞ ÖZGÜL
13 Temmuz 2016
Hüseyin Yılmaz: Fotoğrafçı, Kuratör, Çevirmen, Editör...
08 Temmuz 2016
SEMT PAZARLARI İLE İLGİLİ SORULAR
14 Haziran 2016
Yoğun Bir Yaz Olacağını Düşünüyorum
13 Haziran 2016
Sacit Yılmaz; Birinci Sınıftan İtibaren Fotoğrafçılık Kolunda…
09 Haziran 2016
Masallarla Uyutmak ve Uyandırmak
31 Mayıs 2016
"Malatya Basın Tarihi" ve “Hekimhan Kitaplığı Oluşturulmalıdır" Bildirimiz
28 Mayıs 2016
ŞİİR BİR SOLUKLANMADIR
23 Mayıs 2016
“Bir Türkü Söyle...”
13 Mayıs 2016
Meslek Okulları İşlevini Yitirdi
07 Mayıs 2016
Belediye otobüsleri “yaşlı otobüsleri” mi oluyor?
03 Mayıs 2016
Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu Aramızdan Ayrılışının 2. Yılında Doğduğu Köyde Anıldı
30 Nisan 2016
MUSTAFA CANÖNDE
22 Nisan 2016
HEKİMHANLI MUHAMMET YILDIRIM
20 Nisan 2016
HEKİMHANLI MUHAMMET YILDIRIM
16 Nisan 2016
Cehaletin Varlığı ve Ağırlığı
06 Nisan 2016
Cehalet, Önyargı, Sevgisizlik, Çıkarcılık...
11 Mart 2016
“İncir çaldığı zaman gökte uçan kuşlar dallara konar, onu dinlerdi"
24 Şubat 2016
Malatya-Sivas Yöresinden Kadın Ağzı Uzun Havalar
22 Şubat 2016
HASAN AKTAŞ'IN YAPITLARI
25 Ocak 2016
Bir Zamanlar Malatya’da Hasan Aktaş Vardı
24 Ocak 2016
“DÜNYAYI İNSANLIĞIN BARIŞ VE HUZUR CENNETİ YAPIN”
17 Ocak 2016
Şehriban Kırıcı: “Her Şey Şehirlerde Bozuluyor"
11 Ocak 2016
Melih Yılmaz’dan“Seni Seviyorum Hekimhan”
Haber Yazılımı