Yazı Detayı
08 Ağustos 2017 - Salı 09:25
 
Virani Baba ve Amberi Baba Üzerine Savlar
Süleyman Özerol
 
 

4 Ağustos 2017 günü Kızım Gül ile Hekimhan’a gittik. O alışveriş yaptıktan sonra köye döndü, ben 7. Hekimhan Ceviz, Maden ve Kültür Festivali çerçevesinde ilk kez gerçekleştirilecek olan, 'Geleneksel Köy Türküleri Ses Yarışması’seçici kurul üyesi olduğum için kaldım. Saat 15.00’den itibaren yarışma elemeleri başladı ve sonuçlandıktan sonra kardeşim Mustafa’nın evinde kaldım.

5 Ağustos 2017 günü kahvaltıdan sonra çarşıya çıktım. Belediyenin önünde Ahmet Duran Ercan ve Ahmet Sezgin bağlamaları ile bekliyorlardı. Bir süre sonra Kenan Şahbudak ile Bahri Kılıç da geldiler. Başören Şenliğinde sahneye çıkacaklarmış, beni de oraya davet ettiler. Hekimhan Belediye başkanı ve yardımcıları geldi, iki arabaya doluşup Başören’e gittik.

Başören’de Ankara’dan gelen Celal Yıldırım, Feyzi Şahin, Ali Şahin, Cennet Kılıç, Malatya’dan gelen Recep Şahin, Hüseyin Çelik, Kemal Çelik ve Nesrin Yıldırım ile görüştüm. Sunuculuğu öğretmen Kemal Çelik’in oğlu yapıyordu.

Yemek sırasında anılarını kitap bütünlüğünde düzenlediğim Ali Şahin’den Başören ile ilgili derleme araştırma çalışmaları yapan olup olmadığını sordum. Celal Yıldırım ile S. Gazi Yıldırım’ın adını verdi. Celal Yıldırım’ı Ankara’dan tanıyorum, bazı çalışmaları var. S. Gazi Yıldırım ile görüşmek istedim, geldi ve bir süre söyleştik. Söyleşimizin temelindeki iki konudan söz etmek istiyorum. Virani Baba ve Amberi Baba…

 

Virani Baba

 

Köyün adının değişimi ile ilgili olarak Başveren, Başviran, Başören sözcüklerinin temelinde yatan “ören” ya da “viran” sözcüklerinden hareketle ,”Ören nerede?” diye sordum. Köyün hemen altında bir yerde imiş…

S. Battal Yıldırım, “viran” sözcüğüne bağlı olarak Alevilerin yedi ünlü ozandan biri kabul edilen Virani’nin buralı olduğunu ve adının buradan geldiğini, Virani’nin Aleviliği benimsemiş Ermeni âşıklardan olduğunu (kendisi ya da babası) da söyledi.  

“Kula minnet eylemem” deyişinin Virani’ye ait olduğunu söyleyince, Nesimi’ye ait olarak bilindiğini söyledim. Virani’ye ait olarak da söyleniyormuş…

Abuzer Karakoç, “Alvar Türküleri” kasetinde Virani’nin deyişlerinden okumuştur. Alvar, Kuluncak ilçesine bağlı bir köydür ve Başören de bu çevrededir.

Aklıma dün gece hal hatır için arayan ve Virani ile ilgili kitap yazmış olan Şah Hüseyin Şahin geldi ve aradım. S. Battal Yıldırım’ın anlatımlarından söz ettim. Malatya ile bir bağına rastlamadığını; Virani’nin mezarının Makedonya’da olmasına karşın yakın zamanda İran’a gittiğinde orada da Virani Baba Türbesine rastladığını söyledi.

 

Amberi Baba

 

Sersem Ali Baba, Kanuni Sultan Süleyman döneminde vezirmiş ve asıl adı da Server Ali Paşa’ymış. Her nasılsa birden Bektaşiliğe intisap etmiş (Çelebiler, bu geçişin bizzat Anadolu’daki Alevi-Bektaşileri bölmek için Osmanlı tarafından kurgulandığını iddia ediyor.

Diğer bir iddia da bir sefer dönüşü Server Ali Paşa’nın tekkeden çok etkilendiği ve rütbelerini söküp Sersem Ali Baba olduğu, hatta ona bu yüzden “sersem” dendiği yolunda) ve kalkıp Balkanlar’a yerleşmiş. 16’ncı yüzyılda Malatya’dan Kalkandelen’e gelen Harabati Baba tekkeyi genişleterek bir dergâh haline sokmuş. Yıllar boyu buradan Balkanlara hem Bektaşiliğin Babagan kolu yayılmış, hem dervişler yetiştirilmiş, hem de dergâhın geniş arazisinde tarım ve hayvancılık yapılmış.

S. Battal Yıldırım’ın ikinci savı yörede Amberi Baba adıyla bilinen kişi ile ilgili ve bu zatın yukarıda sözü edilen kişi ile aynı olduğu yolunda…

Yoksa Harabati babadan sonra Sersem Ali (Harabati Sultan) Dergâhı Postnişini olan Malatya'lı Mehmet Baba (vefat H. 1199) mı?

Sözlü kültürümüzün yazıya geçirilmesinde önemli adımlar atıldığında pek çok gerçeklerin yerine oturacağı da bir gerçek olup, sav da olsa konular araştırılmalı ve gerçekler ortaya çıkarılmalı. Çünkü tez, antitez ve sentez ile sürekli gelişme sağlanır ve bilinç giderek daha üst düzeylerde oluşur. 

 
Etiketler: Virani, Baba, ve, Amberi, Baba, Üzerine, Savlar,
Yazarın Diğer Yazıları
25 Mayıs 2018
Sen Yaralı Temmuz Gibisin
22 Mayıs 2018
Âşık Mahzuni ve İki Anma
21 Mayıs 2018
Masallarla Uyutmak ve Uyandırmak
19 Mayıs 2018
Kaydedeceğiz…
17 Mayıs 2018
Malatya ve Malatyalılık
11 Mayıs 2018
Kamber Nar’dan ‘Nar Taneleri’
09 Mayıs 2018
Bin Dokuz Yüz Yetmiş Yedi Unutulmaz Yılın Adı
04 Mayıs 2018
Süleyman Özkan
30 Nisan 2018
Resim Yapmaya mı Karar Versem?
26 Nisan 2018
İki Kadın Fotoğrafı
21 Nisan 2018
Hasan Gül’den Akçadağ Köy Enstitüsü Ziyareti Notları
14 Nisan 2018
Okulumuzu Yok Ettiniz, Sevinin!
06 Nisan 2018
Teslim Budak
31 Mart 2018
‘Dil, Düşüncenin Evidir’, Onu İyi Kullanmak Gerek…
27 Mart 2018
(Ozan Der) Ölümsüzlüğünün 45. Yılında Âşık Veyseli Andı
21 Mart 2018
Ankara’daki Hekimhanlılar Derneği 16. Genel Kurulunu Gerçekleştirdi
19 Mart 2018
“Aşağısı Hep Kaplumbağa”
16 Mart 2018
Gözlerin Aklıma Geldi
12 Mart 2018
Sakin Olmak ve Bazı Güncel Konular Üzerine
05 Mart 2018
'Aşık Veyselli Yıllar' ve Veysel Kaymak
03 Mart 2018
Şair, "Yalnızlık Benim Saltanatımdır" Demişti
17 Şubat 2018
"On Üç Yıllık Sevdam"
15 Şubat 2018
Musa Dinç ve Şiirleri Üzerine
29 Ocak 2018
Baki Yaşa Altınok’tan, ‘Ali Baki Gül Baba Divanı’
22 Ocak 2018
Kenan Şahbudak Ozan-Der’de Dördüncü Kez Başkan
19 Ocak 2018
Örenli Gelin ve İlhan Kızılay
10 Ocak 2018
‘Dede Sazıyla Çalmayı Modern Değil Diye Gizliyorduk’
08 Ocak 2018
"Şiirin Kıyısında" Bir Tarihçi
02 Ocak 2018
Zeki Şahin; "Silah Şiddettir, Kandır; Saz Sevgidir, Kardeşliktir, Barıştır..."
28 Aralık 2017
Hüseyin Şahin’den “Mezarımın İşareti Kırmızı”
11 Aralık 2017
Hüseyin Kara (Karani)
06 Aralık 2017
Akçadağ Öğretmen Okulu ve Ben
04 Aralık 2017
Her İşin Başı Eğitim
27 Kasım 2017
“Kültür Yozlaşıyor, Kaynak Kişiler de Tükeniyor.”
20 Kasım 2017
“Gençlerin de Bu Kültürü İleriye Taşıyacağına İnanıyorum”
17 Kasım 2017
İlkokul Üçüncü Sınıf Öğretmenim İsmail Yıldırım
16 Kasım 2017
Ceviz Ağacındaki Resim
15 Kasım 2017
“Fikrim Saçımı Ağarttı”
06 Kasım 2017
Ülkenin Harcında Yel Olamamak…
04 Kasım 2017
Mıroğlar Mezrası Kültür Evinin Sorunları
02 Kasım 2017
Kayalardan Türkülere, Deyimlere…
31 Ekim 2017
Laiklik, Tahammül Demektir
18 Ekim 2017
“Şiir, Her İnsanın Reçetesine Yazılmış İlaç Gibidir.”
16 Ekim 2017
Tüm Mektuplarım Sana
07 Ekim 2017
“Yine Mi Etek Sarı?”
03 Ekim 2017
Bir Güne Sığamayan Ben...
02 Ekim 2017
Kültür, Yaşamın Her Alanını Kapsar
23 Eylül 2017
Ballıkaya’da “Etek Sarı Arguvan” Belgeseli Çekimi
16 Eylül 2017
On İki Eylül Sıcağı Sürerken...
12 Eylül 2017
Çulha, Çulhalı, Çulhalık…
11 Eylül 2017
Esiri Baba Çulhalı'da Anıldı
09 Eylül 2017
KEMAL KESKİN VE “SOKU DİBİNDE KUZU”
06 Eylül 2017
“Görünüşleri fakir, fakat gönülleri zengin…”
29 Ağustos 2017
Werin, Ez Bêjim…
26 Ağustos 2017
“Belediyenin kültür politikası ve kültür müdürü olmalı”
21 Ağustos 2017
Elifçe; “Kızlar Okusun İstedim Onlara Yazdım, Köylülüğün Değişimini Yazdım...”
18 Ağustos 2017
Yöresel Türküler Yok Oluyor
15 Ağustos 2017
Bir Yozgat Sürmelisi; Songül Yılmaz
05 Ağustos 2017
Dostlar Korosu İlk Koristlerinden, “Ruhi Su’dan Bize, Bizden Zamana”
04 Ağustos 2017
İlk Kez Arguvan Türkü Festivaline Gitmedim Diye Dünya Yıkılmadı Ya...
31 Temmuz 2017
Irgat'ın Çocuklarının Sünnet Düğünü ve Şahin Kılıç
28 Temmuz 2017
“Kaydetmezseniz Kaybedersiniz” diye Boşuna Mı Çırpınıyorum?
20 Temmuz 2017
Elektrik, Sağlık Ocağı, Yol ve Diğer Konular
19 Temmuz 2017
Savaş ve Kinin Uzaklaştığını Göreceğiz…
12 Temmuz 2017
Onlar Gibisi Yetişmiyor Artık…
10 Temmuz 2017
Hasan Karaca; “Sevemiyorsanız, Bir Şey Üretemezsiniz…”
04 Temmuz 2017
Dünyanın En İlginç Yarattığı…
03 Temmuz 2017
Çadırda Kimler Vardı?
28 Haziran 2017
Ağızda Uzaklaşma, Geleneksel Olmayan Çalgılar...
23 Haziran 2017
Ömer Eroğan Şiiri, Abacı Düzyazıyı Seçmiş…
20 Haziran 2017
Başkavak (Mihail) Köyü Ve Derlemeler Hakkında
19 Haziran 2017
Sesine Dokunamamak, Nefesini Görememek…
16 Haziran 2017
Şair Şahan Düzgün’den Üç Kitap Birden
10 Haziran 2017
Zahide Can'dan İlk İki Kitap
06 Haziran 2017
Elektrik Kesilmeleri Ve Diğer Sorunlar
05 Haziran 2017
Malatya İle İlgili İki Bildiri
31 Mayıs 2017
Ne Yazık Ki Halk Kültürü Yağmalanıyor
30 Mayıs 2017
Ozanlar Festivali, Yazıcıoğlu ve “Yaralandım”
24 Mayıs 2017
Mayıs Günlüklerimden…
22 Mayıs 2017
Kendi Evladının Tedavisi İçin Çok Geç Kalmıştı
08 Mayıs 2017
Ahmet Hamdi Şahin
04 Mayıs 2017
Yaralı Dişbudak Ağacı
29 Nisan 2017
FAŞİSTLİK…
11 Nisan 2017
Sanatçı Polis; Boray Yenipazar
29 Mart 2017
Kaybettiğimiz İki Değerli Ağabeyimiz;
18 Mart 2017
“Geçirmez” Denilen Çanakkale'yi Simgeleyen Andacın
15 Mart 2017
MUHTAR GAZİ TOPAL (Yarsever)
11 Mart 2017
DÜNYA EMEKÇİ KADINLAR GÜNÜNDE İKİ ETKİNLİK
06 Mart 2017
M. Hayrettin Abacı ve Zülfikar Sezen’e Mektubu
22 Şubat 2017
“Halk Ozanı Emekli Olmaz”
17 Şubat 2017
Süleyman Özerol'un "Televizyonu Nasıl Buldum" Kitabındaki Bazı Öykülerin Çözümlemeleri
09 Şubat 2017
VAHAP AYGÜL
03 Şubat 2017
Hekimhanlı Ozan Kul Emici’nin İkinci Kitabı: Gelmedin Leyli’m
30 Ocak 2017
MALATYA KÜLTÜRÜNE GÖNÜL VERENLERDEN SÜLEYMAN ÖZEROL
21 Ocak 2017
"Hekimhan'a Bağlı Hacılar Köyü" Kitabı Çıkıyor...
16 Ocak 2017
Akçadağ İstasyonu ve Ali Doğan’dan; “Bizim İstasyon Yıkıma Uğratıldı?”
07 Ocak 2017
Bunlara İnsan Demeye Dilim Varmıyor
01 Ocak 2017
Songül Dündar, “Türk Halk Kültürüne Hizmet Ödülü” Aldı
25 Aralık 2016
Sanki de içten ağlıyorsun; fotoğrafın öyle diyor
27 Ekim 2016
“ÇARESİZİM” VE FATOŞ ÖZGÜL
13 Temmuz 2016
Hüseyin Yılmaz: Fotoğrafçı, Kuratör, Çevirmen, Editör...
08 Temmuz 2016
SEMT PAZARLARI İLE İLGİLİ SORULAR
14 Haziran 2016
Yoğun Bir Yaz Olacağını Düşünüyorum
13 Haziran 2016
Sacit Yılmaz; Birinci Sınıftan İtibaren Fotoğrafçılık Kolunda…
09 Haziran 2016
Masallarla Uyutmak ve Uyandırmak
31 Mayıs 2016
"Malatya Basın Tarihi" ve “Hekimhan Kitaplığı Oluşturulmalıdır" Bildirimiz
28 Mayıs 2016
ŞİİR BİR SOLUKLANMADIR
23 Mayıs 2016
“Bir Türkü Söyle...”
13 Mayıs 2016
Meslek Okulları İşlevini Yitirdi
07 Mayıs 2016
Belediye otobüsleri “yaşlı otobüsleri” mi oluyor?
03 Mayıs 2016
Hasan Nedim Şahhüseyinoğlu Aramızdan Ayrılışının 2. Yılında Doğduğu Köyde Anıldı
30 Nisan 2016
MUSTAFA CANÖNDE
22 Nisan 2016
HEKİMHANLI MUHAMMET YILDIRIM
20 Nisan 2016
HEKİMHANLI MUHAMMET YILDIRIM
16 Nisan 2016
Cehaletin Varlığı ve Ağırlığı
06 Nisan 2016
Cehalet, Önyargı, Sevgisizlik, Çıkarcılık...
11 Mart 2016
“İncir çaldığı zaman gökte uçan kuşlar dallara konar, onu dinlerdi"
24 Şubat 2016
Malatya-Sivas Yöresinden Kadın Ağzı Uzun Havalar
22 Şubat 2016
HASAN AKTAŞ'IN YAPITLARI
25 Ocak 2016
Bir Zamanlar Malatya’da Hasan Aktaş Vardı
24 Ocak 2016
“DÜNYAYI İNSANLIĞIN BARIŞ VE HUZUR CENNETİ YAPIN”
17 Ocak 2016
Şehriban Kırıcı: “Her Şey Şehirlerde Bozuluyor"
11 Ocak 2016
Melih Yılmaz’dan“Seni Seviyorum Hekimhan”
Haber Yazılımı